Olchawa – 686 lat historii i kolejne rozdziały do napisania
Olchawa obchodzi w tym roku 686. rocznicę lokacji. Według przekazów historycznych początki miejscowości sięgają 1340 roku. Przez niemal siedem stuleci zmieniały się jej zabudowa, mieszkańcy i codzienne życie, ale Olchawa niezmiennie pozostaje częścią historii Ziemi Wiśnickiej.
Początki wsi związane są z okresem średniowiecznego osadnictwa na terenach otaczających Nowy Wiśnicz. W XIV wieku rozwijały się tu niewielkie osady, powstawały gospodarstwa, karczowano lasy i zagospodarowywano ziemię. Z czasem kształtowała się społeczność, której życie koncentrowało się wokół pracy na roli, lokalnych zwyczajów i parafii.
Jednym z mniej znanych rozdziałów historii Olchawy są dzieje jej dawnego kościoła. Jak wynika z zachowanych dokumentów, w miejscowości istniała niegdyś drewniana świątynia pod wezwaniem św. Marcina. Pierwsze wzmianki o kościele i parafii w Olchawie pochodzą z około 1340 roku. W XV wieku wspominał o nim również Jan Długosz. Przez kolejne stulecia kościół był ważnym miejscem życia religijnego mieszkańców. Zachowane opisy wizytacji kościelnych pozwalają wyobrazić sobie jego wnętrze, wyposażenie i otoczenie. Wiadomo, że znajdowały się w nim ołtarze, drewniane rzeźby i obrazy, a przy świątyni funkcjonował cmentarz. W ciągu wieków drewniany kościół przebudowywano, a kolejne świątynie zastępowały wcześniejsze budowle. Z czasem samodzielna parafia w Olchawie przestała istnieć, a miejscowość została związana z parafią w Nowym Wiśniczu. Dawny kościół nie przetrwał do naszych czasów, jednak jego historia pozostaje obecna w dokumentach, opracowaniach regionalnych i lokalnych przekazach.
Dzieje Olchawy to oczywiście nie tylko historia świątyni. To także kolejne pokolenia mieszkańców, ich praca, rodzinne gospodarstwa, codzienne troski i wydarzenia, które przez wieki kształtowały miejscową społeczność. Wiele z tych historii zachowało się jedynie w rodzinnych wspomnieniach, starych fotografiach i opowieściach przekazywanych z pokolenia na pokolenie.
Współczesna Olchawa również ma swoje ważne wydarzenia i osiągnięcia. W ostatnich latach zrealizowano tu kilka istotnych inwestycji. W 2023 roku zakończono budowę przedszkola i świetlicy wiejskiej, tworząc miejsce służące zarówno najmłodszym mieszkańcom, jak i organizacji spotkań oraz wydarzeń. Z kolei w 2025 roku zakończyła się rozbudowa drogi powiatowej, obejmująca m.in. poszerzenie jezdni, budowę chodnika i poprawę bezpieczeństwa pieszych. Modernizowane są również mniejsze drogi, w tym odcinki wskazywane przez mieszkańców w ramach budżetu obywatelskiego.
O przywiązaniu do miejscowych tradycji świadczy działalność Koła Gospodyń Wiejskich w Olchawie. Jego członkinie aktywnie uczestniczą w życiu gminy, promują regionalną kuchnię i zwyczaje, a przy tym odnoszą sukcesy poza jej granicami. W październiku 2026 roku KGW Olchawa zdobyło trzecie miejsce w klasyfikacji ogólnej XVI Małopolskiego Przeglądu Dorobku Artystycznego i Kulinarnego Kół Gospodyń Wiejskich w Jabłonce.
Dzisiejszą Olchawę tworzą przede wszystkim jej mieszkańcy – zarówno ci, których rodziny związane są z miejscowością od pokoleń, jak i ci, którzy znaleźli tutaj swój dom stosunkowo niedawno. To dzięki nim historia wsi nie kończy się na dawnych dokumentach i kronikach, lecz każdego dnia dopisywane są do niej kolejne rozdziały.
686. rocznica lokacji Olchawy jest okazją, by przypomnieć jej historię, a przede wszystkim docenić ludzi, którzy przez stulecia tworzyli i nadal tworzą tę miejscowość.
Z okazji jubileuszu składamy wszystkim mieszkańcom Olchawy serdeczne życzenia zdrowia, pomyślności i satysfakcji z życia w swojej małej ojczyźnie. Niech kolejne lata przynoszą dobre zmiany, a pamięć o przeszłości pozostaje ważną częścią lokalnej tożsamości.
