Program CZYSTE POWIETRZE w nowej odsłonie

Od dnia 31 marca 2025 r. weszła w życie zmiana programu priorytetowego „Czyste Powietrze". Reforma programu koncentruje pomoc na osobach najbardziej zagrożonych ubóstwem energetycznym.

NAJWAŻNIEJSZE ZMIANY W PROGRAMIE:

•  Obowiązkowe potwierdzenie standardu energetycznego przed i po inwestycji,
•  Dostosowanie poziomu dofinansowania do dochodów i efektywności energetycznej budynku,
• Wprowadzenie systemu operatorów – wsparcie dla osób najbardziej dotkniętych ubóstwem energetycznym,
• Prefinansowanie inwestycji na nowych zasadach – dostępne jedynie za pośrednictwem operatorów – obecnie rolę operatora pełni WFOŚiGW w Krakowie https://www.wfos.krakow.pl/operatorzy/
•  Lista zielonych urządzeń i materiałów (lista ZUM) jako obowiązkowe kryterium wyboru pomp ciepła i kotłów.

DLA KOGO DOFINANSOWANIE?

O dofinansowanie mogą występować osoby fizyczne, które są właścicielami lub współwłaścicielami domu jednorodzinnego lub wydzielonego w nim lokalu mieszkalnego z wyodrębnioną księgą wieczystą. Minimalny okres tej własności musi wynosić 3 lata przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. Wymóg ten nie dotyczy sytuacji spadkowych.  
Ponadto muszą spełniać kryteria dochodowe określone w programie, a w przypadku najwyższego dofinansowania – także wymogi dotyczące standardu energetycznego budynku.  
Beneficjent może skorzystać z programu tylko raz. Również każdy budynek lub lokal może otrzymać dofinansowanie tylko raz.

TRZY POZIOMY DOFINANSOWANIA

• podstawowy poziom – do 40% dofinansowania, próg dochodu: 135 000 zł/rok

• podwyższony poziom – do 70% dofinansowania, próg dochodu:  

• 2 250 zł/osobę w gospodarstwie wieloosobowym 
• 3 150 zł w gospodarstwie jednoosobowym
• roczny przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej  – maksymalnie czterdziestokrotność kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę.

• najwyższy poziom – do 100% dofinansowania, próg dochodu:  

•  1 300 zł/osobę w gospodarstwie wieloosobowym
•  1 800 zł w gospodarstwie jednoosobowym
•  lub otrzymywanie zasiłków (stały, okresowy, rodzinny, specjalny opiekuńczy)
•  roczny przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej  – maksymalnie dwunastokrotność kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę
• zapotrzebowanie na energię użytkową do ogrzewania w budynku powyżej 140 kWh/m2/rok.

Najwyższy poziom dofinansowania jest dostępny tylko przy wsparciu operatora. Podobna sytuacja dotyczy dotacji z prefinansowaniem. W przypadku poziomu podwyższonego będzie to opcja do wyboru.
Dofinansowanie odnosi się do kosztów kwalifikowanych netto (nie obejmują podatku VAT).

RODZAJE PRZEDSIĘWZIĘĆ

W ramach przedmiotowego programu wnioskodawcy mogą pozyskać dofinansowanie na wymianę źródła ciepła i termomodernizację, w tym na: 

• Wymianę kopciucha, czyli nieefektywnego źródła ciepła na paliwo stałe na nowy efektywny i ekologiczne źródło ciepła, 
• Modernizację instalacji grzewczej,
• Ocieplenie budynku,
• Wymianę okien i drzwi,
• Zakup rekuperacji, czyli wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła, 
•  Audyt energetyczny,
• Świadectwo charakterystyki energetycznej.    

Zakres przedsięwzięcia uzależniony jest od standardu energetycznego budynku (wskaźnika zapotrzebowania na energię użytkową do ogrzewania.

Program wprowadza obowiązkowe potwierdzenie standardu energetycznego budynku:

• Przed rozpoczęciem przedsięwzięcia – audyt energetyczny określający stan energetyczny budynku i zalecane prace,
• Po zrealizowaniu przedsięwzięcia – świadectwo charakterystyki energetycznej potwierdzające oszczędność energii.

Budynki dzielą się na trzy kategorie:

Kwota dotacji przyznawanej na termomodernizację budynku zależna jest od standardu energetycznego – dla budynków o standardzie powyżej 140 kWh/(m2*rok) udzielane jest wyższe dofinansowanie.

OKRES REALIZACJI PRZEDSIĘWZIĘCIA I PRZEDŁUŻENIE KWALIFIKOWANIA KOSZTÓW W OKRESIE PRZEJŚCIOWYM

Okres realizacji przedsięwzięcia może wynosić:
• dla dotacji oraz dotacji z prefinansowaniem: do 24 miesięcy od daty złożenia wniosku o dofinansowanie
Poniesienie pierwszego kosztu kwalifikowanego (data wystawienia pierwszej faktury lub równoważnego dokumentu księgowego) może nastąpić nie wcześniej niż sześć miesięcy przed datą złożenia wniosku o dofinansowanie, z wyjątkiem wniosków o dofinansowanie składanych w terminie czterech miesięcy od daty uruchomienia nowego naboru, czyli od 31.03.2025 r., dla których rozpoczęcie przedsięwzięcia mogło nastąpić od dnia 28.05.2024 r.

OPERATORZY

Rola operatora to nowość w Programie i polega na bezpłatnym, pełnym wsparciu beneficjenta krok po korku, od podjęcia decyzji o chęci skorzystania z dofinansowania, przez realizację przedsięwzięcia aż do jego zakończenia i rozliczenia. W nowym Programie najwyższy poziom dofinansowania możliwy jest tylko przez operatora. W ramach poziomu podwyższonego skorzystanie ze wsparcia operatora jest opcjonalne, z wyjątkiem prefinansowania, gdzie jest obowiązkowe.
Obecnie rolę operatora pełni WFOŚiGW w Krakowie  https://www.wfos.krakow.pl/wfosigw-jako-operator-czystego-powietrza/ 

PREFINANSOWANIE W RAMACH PROGRAMU

Prefinansowanie (zaliczka) w nowej odsłonie programu Czyste Powietrze możliwe jest tylko przez operatora i tylko w najwyższym oraz podwyższonym poziomie dofinansowania. Zaliczka wynosi do 35% i jest uwarunkowana przedłożeniem wraz z wnioskiem o dofinansowanie maksymalnie 3 umów z wykonawcą/cami na realizację przedsięwzięcia (chodzi o usługi, dostawy lub roboty budowlane).
WFOŚiGW będzie wypłacał zaliczkę na konto wykonawcy na podstawie: dyspozycji złożonej przez beneficjenta, faktury zaliczkowej oraz listy sprawdzającej operatora, potwierdzającej spełnienie warunków programu.

SZCZEGÓŁOWE INFORMACJE ZNAJDUJĄ SIĘ:
- na stronie https://czystepowietrze.gov.pl/   lub przez infolinie: 22 340 40 80 (czynna w dni robocze w godz. 8:00-16:00)
- na stronie WFOŚiGW w Krakowie https://www.wfos.krakow.pl/  – infolinia: 12 422 94 90 (czynna 8:00–15:00)
- u operatora –WFOŚiGW w Krakowie https://www.wfos.krakow.pl/operatorzy/ 
- w specjalnie przygotowanym Podręczniku nowego programu Czyste Powietrze